Effecten van chemotherapie

Chemotherapie is bedoeld om kankercellen te beschadigen of te vernietigen. Omdat deze medicijnen vooral snel delende cellen aanvallen, kunnen ook gezonde lichaamscellen worden geraakt. Denk hierbij aan cellen in het bloed, de haarwortels, de mond, maag en darmen. Hierdoor kunnen bijwerkingen ontstaan.

Welke klachten optreden en hoe ernstig ze zijn, verschilt sterk per persoon. Dat hangt onder andere af van het type chemotherapie, de dosering, je algemene gezondheid en het soort kanker waarvoor je behandeld wordt. Sommige mensen ervaren weinig klachten, terwijl anderen meer last hebben van bijwerkingen tijdens de behandeling.

Oncoloog neemt positief afscheid van vrouwelijke patiënt na chemotherapie in een ziekenhuisgang.

Effect op bloedcellen en weerstand

Chemotherapie kan invloed hebben op de aanmaak van bloedcellen in het beenmerg. Hierdoor kunnen verschillende klachten ontstaan.

Een tekort aan witte bloedcellen kan ervoor zorgen dat je gevoeliger wordt voor infecties. Artsen noemen dit neutropenie. Bij ernstige daling van witte bloedcellen kan een behandeling soms tijdelijk worden uitgesteld of aangepast. Daarom wordt je bloed regelmatig gecontroleerd tijdens de behandeling.

Ook een tekort aan rode bloedcellen kan voorkomen. Dit wordt bloedarmoede of anemie genoemd. Je kunt daardoor last krijgen van vermoeidheid, duizeligheid, bleekheid of kortademigheid.

Daarnaast kan chemotherapie zorgen voor een tekort aan bloedplaatjes, ook wel trombocytopenie genoemd. Bloedplaatjes helpen bij het stoppen van bloedingen. Wanneer je er te weinig hebt, kun je sneller blauwe plekken krijgen of langer blijven bloeden bij een wondje. Meld ongewone bloedingen of spontane blauwe plekken altijd aan je arts of oncologieverpleegkundige.

Lichamelijke en emotionele gevolgen

Chemotherapie kan behalve lichamelijke klachten ook invloed hebben op je dagelijkse leven en emoties. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn onder andere misselijkheid, vermoeidheid, haaruitval, darmklachten en irritatie van het mondslijmvlies. Meestal herstellen gezonde cellen zich weer na afloop van de behandeling en verminderen de klachten geleidelijk. Sommige bijwerkingen kunnen echter langer aanhouden.

Naast lichamelijke effecten kunnen ook emoties een grote rol spelen. Spanningen, onzekerheid of vermoeidheid kunnen invloed hebben op hoe je je voelt en wat je dagelijks aankunt. Het helpt vaak om ervaringen te bespreken met mensen die je vertrouwt of met je zorgverleners.

Wat sommige mensen helpt tijdens de behandeling:

  • Een dagboek bijhouden over klachten, vragen en gevoelens
  • Vragen opschrijven voor gesprekken met arts of verpleegkundige
  • Hulp vragen aan familie of vrienden wanneer dat nodig is
  • Rustmomenten afwisselen met lichte activiteit of beweging


Hoe beter je voorbereid bent op mogelijke bijwerkingen, hoe makkelijker het vaak wordt om klachten op tijd te herkennen en ermee om te gaan.